Comenius

Projekt realizowany w Zespole Szkół Nr 2

Krótka historia państw

KRÓTKA HISTORIA PORTUGALII

 

Portugalia to państwo znajdujące się na Półwyspie Iberyjskim,  położone w południowo – zachodniej Europie, nad Atlantykiem oraz obejmujące, znajdujące się na tym oceanie wyspy,                   Madera i Azory.

W czasach starożytnych Portugalia należała do Kartaginy (III w. pne), a następnie do Imperium Rzymskiego (od II w. pne). Pod rzymskim panowaniem, jako prowincja Luzytania, szybko się rozwinęła. Uległa wpływom rzymskim, czyli romanizacji, a także została schrystianizowana.                              Na przełomie V i V w. ne należała do plemion germańskich Swewów i Wizygotów. W VIII w. ne Portugalia została zajęta przez wyznawców islamu, a ziemie portugalskie dostały się pod panowanie kalifatu Umajjadów.

Na przełomie IX i X w. ne tereny Portugalii zostały objęte chrześcijańską rekonkwistą, czyli walką chrześcijan z Maurami (wyznawcami islamu) na Półwyspie Iberyjskim. W jej efekcie tereny Portugalii zostały wyzwolone spod wpływów Maurów i powróciły na łono chrześcijaństwa. Królowie Leónu                         i Kastylii wydzielili hrabstwo Portucale ze stolicą w Porto (XI w). Jego władcą została                                        Henryk Burgundzki. W XII w syn Henryka – Alfons I – przekształcił hrabstwo w królestwo.                                Po dalszej rekonkwiście wyzwolono Lizbonę, do której przeniesiono stolicę państwa. W 1249 roku Portugalia ostatecznie ukształtowała swoje terytorium. W tym czasie również, czyli w XIII w, wykształciły się Kortezy. Kortezy wyewoluowały z rady królewskiej i przyjęły kształt parlamentu.

U schyłku średniowiecza Portugalia musiała bronić swojej suwerenności. Do swoich włości chciała włączyć ją Kastylia. Jednakże Jan I Wielki skutecznie obronił swój kraj.

Czasy nowożytne to okres pełnego rozkwitu Portugalii, jej bogactwa i wpływów na świecie.                             To okres wielkich odkryć geograficznych i wielkich żeglarzy, którzy pochodzili z tego państwa.                       To stąd pochodzili tacy podróżnicy, jak: inicjator portugalskich wyprawa morskich książę Henryk Żeglarz; Bartolomeo Días, odkrywca Przylądka Dobrej Nadziei; Vasco da Gamma, odkrywca drogi morskiej do Indii; czy Pedro Álvares Cabral, który odkrył dla Europejczyków Brazylię.                                  Dzięki bogactwom, jakie dopływały do Portugalii z zakładanych kolonii oraz handlu niewolnikami, władcy portugalscy mogli wzmocnić swoja władzę. Jan II wraz z Manuelem I najpierw scentralizowali władzę, a następnie przyjęli absolutyzm. Niestety, sukcesy te zostały okupione stratą suwerenności. Po wygaśnięciu panującej dynastii Filip II Hiszpański narzucił Portugalii unię personalną z Hiszpanią. Dopiero po długoletniej wojnie z Hiszpanią Portugalia w 1668 roku ponownie ogłosiła swoją niepodległość i niezależność. Czasy nowożytne to również okres, kiedy Portugalia na swoim terenie usuwa wszelkie odmienności. W tym okresie (XV w) zmusza się ludność żydowską lub muzułmańską do przymusowego opuszczenia kraju lub przyjęcia chrześcijaństwa. Jest to również czas,                              kiedy Portugalia zyskuje tradycyjnego sojusznika, czyli Wielką Brytanię. Dzięki temu sojuszowi Portugalia, po upadku w wyniku wojen z Hiszpanią, na nowo zaczęła odtwarzać handel z koloniami.

Niestety sojusz z Wielką Brytanią okazał się problematyczny na przełomie XVIII i XIX w.                                     Jako sojusznik Portugalia wypowiada wojnę rewolucyjnej Francji. W odpowiedzi Napoleon Bonaparte okupuje to państwo w latach 1807 – 1811. W tym czasie dwór portugalski znalazł schronienie                               w Hiszpanii. W latach 20 XIX w. Portugalia przeżywa okres tworzenia konstytucji, którą Kortezy uchwaliły w 1822 roku. Od tego czasu Portugalia stała się monarchią konstytucyjną. W ciągu XIX w. problemy wewnętrzne w kraju narastały: gospodarka podupadła, frakcje polityczne walczą o władzę, a ruch antymonarchistyczny rośnie w siłę.

W końcu w 1910 roku w Portugalii dochodzi do obalenia monarchii. Państwo zostaje zmienione                         w republikę. W czasie I wojny światowej Portugalia walczy po stronie zwycięskiej Ententy. Po I wojnie światowej okazuje się, że republika nieudolnie kieruje krajem. Pochodzi do zamachu stanu.                             Na  czele junty wojskowej, która dokonała przewrotu w 1926 roku, stał generał Carmona.                          Dwa lata później, w 1928, przekazał władzę w ręce Salazara, który sprawował władzę do 1968 roku. W tym czasie Portugalia stała się państwem autorytarnym, co usankcjonowała konstytucja z 1933 roku.

W czasie II wojny światowej Portugalia ogłosiła neutralność, ale od 1943 roku zaczęła sprzyjać aliantom. Dzięki temu posunięciu Portugalia nie została odsunięta od polityki międzynarodowej, stając się członkiem NATO, czy ONZ.

Po 1968 roku władzę po Salazarze przejmuje Caetano, lecz jest to już czas, kiedy Portugalczycy mają dość dyktatorskich rządów. W 1974 roku Ruch Sił Zbrojnych, skupiający oficerów dokonał zamachu stanu. Wydarzenie to przechodzi do historii pod nazwą rewolucji goździków – żołnierzom wkładano do luf karabinów takie właśnie kwiatki.

Od tego momentu Portugalia wchodzi na drogę demokratyzacji, której ukoronowaniem może być fakt, że w 2004 roku premier Portugalii, José Manuel Barroso, został przewodniczącym Komisji Europejskiej, a urząd swój pełnił do 2014 roku.

 

 

KRÓTKA HISTORIA WŁOCH

 

Włochy to państwo położone w południowej części Europy, na półwyspie Apenińskim oraz obejmujące swym obszarem wyspy Sycylię i Sardynię, a także pomniejsze wsypy.

Historia Włoch sięga swoimi korzeniami czasów starożytnych. Wtedy to Półwysep Apeniński zamieszkiwały liczna plemiona, między innymi Latynów, Italików, Etrusków. Na przełomie VI – III w. pne tereny te zostały scalone przez rodzące się Imperium Rzymskie. Imperium to rozrosło się do olbrzymich obszarów, które obejmowało Europę Zachodnią, część Azji i Afryki. Lecz od III w. ne zaczęło chylić się ku upadkowi, co było wynikiem osłabienia wewnętrznego oraz najazdów plemion barbarzyńskich. W 476 roku Odoaker, przywódca ludów barbarzyńskich, postawił „kropkę nad i”                    i doprowadził Imperium Rzymskie do upadku.

W ciągu średniowiecza o władzę na Półwyspie Apenińskim walczyli Longobardowie, Wizygoci oraz spadkobierca Imperium – Bizancjum. W VI w. pozycję władców Italii wywalczyli sobie Longobardowie. Lecz już od VIII w. papiestwo szukało wybawiciela spod tej władzy. Papież Leon III znalazł zbawcę                      w osobie króla Franków – Karola Wielkiego. Władca ten w 800 roku, w zamian za wyzwolenie Italii, otrzymał koronę cesarza rzymskiego. To wydarzenie dało początek walk o hegemonię                                      w średniowiecznej Europie między papiestwem a cesarstwem. Stąd też również i na ziemiach włoskich wiele się działo – częste zmiany władców i przynależność – od Normanów przez Niemców, aż po powstawanie samodzielnych miast – państw, takich jak Wenecja. W tym czasie także sami Włosi dzielą wewnętrznie: papiestwo wspierane jest przez gwelfów, a cesarstwo popierają gibelini. Ale średniowieczne Włochy to również teren rozkwitu europejskiej nauki; to tutaj powstają pierwsze uniwersytety w Padwie i Bolonii. Włochy to również, z racji położenia geograficznego, prężny ośrodek handlowy.

Schyłek średniowiecza i początek czasów nowożytnych to okres, w którym Włochy stają „pępkiem świata”. To tutaj rodzi się renesans od dzieła Dantego „Boska Komedia”, czy Machiavellego,                       który wydaje „Księcia”. To tutaj tworzy Leonardo da Vinci, Michał Anioł i cała rzesza twórców renesansu. To tutaj panuje rodzina Medyceuszy – finansistów i mecenasów sztuki, którzy decydują                o obsadzie tronu piotrowego, czyli wybierają papieży. Lecz jest to również czas, kiedy o wpływy na Półwyspie Apenińskim walczą władcy europejscy: Francuzi, Austriacy, Hiszpanie. Jest to czas,                      kiedy Rzym płonie (dosłownie), jak podczas „sacco di Roma”, której dopuścił się w 1527 roku cesarz Karol  V. w wyniku jego napadu Rzym splądrowano i spalono. Jest to również czas, kiedy Włochy, podobnie jak Hiszpania, Portugalia, czy Wielka Brytania stają się potęgą kolonialną i ruszają na podbój świata i nowych szlaków morskich.

Wiek XVII to upadek Włoch w wyniku walk wewnętrznych i załamania gospodarczego. Dodać należy jeszcze zacofanie, które wyniknęło z ciągłych walk o panowanie nad Półwyspem i buntów chłopskich.

W wieku XVIII i na początku wieku XIX Włochy znajdują się pod dominacją francuską. A wszystko to za sprawą Napoleona Bonapartego. Najpierw zjednoczył całe państwo pod swymi rządami,                            a następnie, kiedy został cesarzem Francuzów, oddał Włochy w ręce brata – Józefa. W tym czasie Włochy musiały przyjąć uciążliwe rządy francuskie, ale jednocześnie zreformowały się i stały się państwem nowoczesnym. Dało to przyczynek do całkowitego zjednoczenia Włoch,                             wyparcia wpływów państw zewnętrznych – przede wszystkim Austrii oraz Państwa Kościelnego,                       i stworzenia państwa obejmującego cały Półwysep Apeniński, teren Państwa Kościelnego i Sycylię. Stało się to możliwe dzięki zaangażowaniu króla Piemontu Wiktora Emauela, jego premiera Camilo Cavoura oraz rewolucjonisty Giuseppe Garibaldiego. W wyniku ich działalności w latach 1859 – 1870/1871 udało się zjednoczyć i stworzyć jednolite państwo włoskie.

Przełom wieku XIX i XX oraz pierwsza połowa XX w. to burzliwy okres w dziejach Włoch.                                W tym okresie Włochy stają się członkiem Trójprzymierza z Niemcami i Austro – Węgrami.                    Jednakże w momencie wybuchu I wojny światowej opuszczają swoich sprzymierzeńców i stają po stronie przeciwnej, czyli Trójporozumienia. Jako zwycięzcy wojny, niestety, nie otrzymują rekompensaty, na jaką liczyli. Okres XX – lecia międzywojennego to czas, kiedy Włochy przeżywają dość duże zmiany. W wyniku niezadowolenia z decyzji traktatu wersalskiego, a także ciężkiej sytuacji społeczno – gospodarczej do władzy dochodzą siły niedemokratyczne. Benito Mussolini tworzy Związek Kombatantów, potocznie zwany faszystami (z włoskiego „fascio” – związek), lub „czarnymi koszulami”, z racji charakterystycznego image członków Związku. Wykorzystuje niezadowolenie Włochów i w wyniku „marszu na Rzym” w październiku 1922 roku sięga siłą po władzę. Następnie zawiera sojusz z III Rzeszą Adolfa Hitlera i z takim sojusznikiem wprowadza Włochy do II wojny światowej. Pod koniec II wojny światowej, kiedy alianci wyzwalali Półwysep Apeniński, Mussolini został zamordowany przez samych Włochów. Zaczął się stopniowy powrót do demokracji.

Po II wojnie światowej, od 1946 roku, Włochy przestały być monarchią. Od tego momentu stały się republiką. Jako republika przeżywały takie same problemy, jak inne republiki europejskie. Były walki różnych frakcji politycznych o władzę, afery korupcyjne, mordy polityczne (na przykład zabójstwo Aldo Moro, byłego premiera Włoch przez członków Czerwonych Brygad w 1978 roku). Jest to czas, kiedy mafia włoska, sycylijska zaczyna wywierać wpływ na życie polityczne państwa (lata 80. i 90. XX wieku). Z drugiej strony to czas, kiedy Włochy tworzyć zaczynają Unię Europejską stając się członkiem Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, podpisują traktaty rzymskie z 1957 roku tworzące Europejską Wspólnotę Gospodarczą.

 

 

KRÓTKA HISTORIA RUMUNII

 

Rumunia to państwo leżące w południowo – wschodniej Europie. Położone jest nad Morzem Czarnym.

Historia Rumunii sięga czasów starożytnych. Zamieszkiwana była przez liczna plemiona Scytów, Traków i Daków. W II w. ne została podbita przez Imperium Rzymskie i jako prowincja Dacja funkcjonowała do upadku Imperium. Potem została zaludniona przez przybyłe plemię Wołochów.             Od tego czasu funkcjonować zaczęła jako Siedmiogród.

W czasach średniowiecza Rumunia często zmieniała swoją przynależność państwową. Była częścią Rusi Kijowskiej, Węgier, czy wreszcie Turcji. W czasach nowożytnych stała obszarem,                                         o który rywalizowali władcy polscy, rosyjscy, tureccy i wegierscy. Jednakże hospodarowie siedmiogrodzcy, jeśli była tylko okazja, walczyli o swoją niezależność w tej części Europy.                             Do tych hospodarów zaliczyć możemy Stefana III, który walczył z Jagiellonami; Michała Walecznego, który dążył do zjednoczenia Siedmiogrodu. Nie możemy pominąć też tutaj jednej z ciekawszych postaci historycznych. Mianowicie chodzi o hospodara wołoskiego z XV w., czyli Vlada Ţepeşa, zwanego Vladem Palownikiem. Ten okrutny władca lawirował między Turkami a Węgrami,                          żeby zapewnić swojemu hospodarstwu niepodległość. Na przydomek zasłużył z racji sposobu karania swoich wrogów – nabijał ich na pal. Postać ta stała się inspiracją do stworzenia jednego z bardziej rozpoznawalnych potworów literackich i filmowych, czyli hrabiego Draculi. Warto również wspomnieć, że jeden z polskich królów elekcyjnych, Stefan Batory, z pochodzenia był Siedmiogrodzianinem.

Ostatecznie w XVIII wieku Siedmiogród dostał się pod strefę wpływów Rosji i Austrii.                         Jednakże politycznie został uzależniony od Turcji.

W wieku XIX sytuacja Rumunii ulega zmianie. Turcja daje nieco swobody, co Rumunia skrzętnie wykorzystuje. Przy wsparciu Rosji wywołuje powstania przeciwko uciskowi tureckiemu (w Księstwie Wołoskim podjął się tego zadania Vladimirescu). Lecz powstania te były krwawo tłumione                         przez Turcję. W drugiej połowie XIX wieku sytuacja uległa zmianie. Konferencja paryska z 1858 roku              z udziałem Francji, Wielkiej Brytanii, Sardynii, Turcji, Austrii, Prus i Rosji powzięła decyzję                                  o połączeniu księstw naddunajskich w Zjednoczone Księstwa Mołdawii i Wołoszczyzny.                       Każdemu z księstw przyznano prawo do posiadania własnego rządu, zgromadzenia narodowego                      i pochodzącego z wyboru dożywotnio panującego władcy. Wybór 1859 na księcia w Mołdawii i na Wołoszczyźnie Cuzy doprowadził do faktycznego, a 1861 formalnego zjednoczenia obu księstw.                Cuza ogłosił się księciem nowo powstałej Rumunii jako Aleksander Jan I. Rumunia została uznana przez mocarstwa europejskie oraz — tylko na okres panowania Cuzy — Turcję. W 1863 na czele rządu stanął liberał  Kogalniceanu, który wraz z księciem realizował program reform (zwłaszcza rozszerzenie prawa wyborczego, uwłaszczenie chłopów za wykupem). Reformy te, jak również styl rządów Cuzy doprowadziły do zawiązania przeciwko niemu spisku. W 1866 został zmuszony do abdykacji, a na tron powołano księcia Karola Hohenzollerna-Sigmaringen (Karol I). Zgromadzenie narodowe uchwaliło konstytucję oraz ustawę o umowach rolnych, która przyczyniła się do powstań chłopskich na przełomie XIX i XX w.

Kiedy w 1877 roku Rosja rozpoczęła wojnę z Turcją, Rumunia ogłosiła swoją niepodległość,                        co rok później potwierdził kongres berliński. Na przełomie XIX i XX w. rozwinęła się gospodarka rumuńska, szczególnie przemysł naftowy. Rumunia brała także udział w wojnach bałkańskich (1913 rok).

W czasie I wojny światowej Rumunia stanęła po stronie Ententy. W wyniku konferencji pokojowej        w Paryżu Rumunia powiększyła swoje terytorium dwukrotnie. W okresie międzywojnia prowadziła politykę profrancuską, chcąc budować sojusze w tej części Europy. W 1921 roku zawiera sojusz                            z Polską. Niestety, od lat 30. XX w. władzę w Rumunii zaczynają przejmować siły niedemokratyczne. Do głosu dochodzi Żelazna Gwardia, partia faszystowska. Król rumuński popiera ich zapatrywania                        i zmienia kurs polityki na proniemiecki. Generał Antonescu, który przejął władzę po królu Karolu II (ten abdykował na rzecz syna), zawarł sojusz z III Rzeszą, tak więc w czasie II wojny światowej Rumunia należała do, tak zwanych, państw osi.

Pod koniec II wojny światowej, w roku 1944, Antonescu został odsunięty od władzy. Po klęskach Niemiec na froncie wschodnim powstał Blok Narodowo – Demokratyczny, który sięgnął po władzę.    W jego skład wchodzili między innymi komuniści. To oni, po 1945 roku zaczynają rządzić samodzielnie, pry wsparciu ZSRR. W 1945 roku powołują rząd, na czele którego staje Groza, dwa lata później zmuszają do abdykacji króla Michała II i proklamują Rumuńską Republikę Ludową z własną konstytucją.

Władzę w Rumunii, po zaprowadzeniu przez komunistów na przełomie 1947 i 1948 systemu monopartyjnego, sprawowali jej przywódcy: Gheorghiu-Dej (do 1965) i Ceauşescu (od 1967, w 1989 został wykonany na nim wyrok kary śmierci); posługując się terrorem policyjnym obaj narzucili społeczeństwu kolektywizację rolnictwa (1949–62) i forsowne uprzemysłowienie kraju. Za rządów Ceauşescu wystąpiły dodatkowo tendencje do autarkizacji (czyli dążenie do samowystarczalności) gospodarki rumuńskiej i prześladowania mniejszości narodowych. W latach 80. doszło do kryzysu gospodarczego, któremu towarzyszył znaczny spadek poziomu życia społeczeństwa; powszechnej niechęci do opartych na przemocy rządów komunistów nie zmieniła prowadzona przez nich polityka ograniczonej niezależności od ZSRR. Po obaleniu w wyniku krwawej rewolucji w XII 1989 dyktatury Ceauşescu przywrócono system wielopartyjny, rozpoczęto przekształcanie gospodarki                                           i zrezygnowano z nazwy Socjalistyczna Republika Radziecka. Proces przemian hamowały kilkukrotnie protesty społeczne (między innymi górników). Główną siłą polityczną kraju stał się Front Ocalenia Narodowego, skupiający część działaczy rozwiązanej I 1990 Rumuńskiej Partii Komunistycznej oraz przedstawicieli innych nurtów politycznych. Od 2004 u władzy utrzymuje się centroprawica.                              W 2004 Rumunia została członkiem NATO, 2005 podpisała traktat akcesyjny z Unią Europejską —                  z datą przystąpienia 2007.

 

 

 

KRÓTKA HISTORIA TURCJI

 

Turcja to państwo położone w Azji Południowo – Wschodniej, tak zwana Azji Mniejsza, Anatolia,                     nad Morzem Śródziemnym i nad Morzem Czarnym.

Początki państwa tureckiego owiane są tajemnicą. Pierwsze wzmianki o nich (plemię Türük) pochodzi dopiero z VI w. ne. z kronik chińskich. Plemię to przywędrowało na obszar Anatolii                               z centralnej Azji. Tutaj zetknęło się z islamem i przyjęło go jako własną religię. Do najbardziej znanych plemion tureckich zaliczali się Seldżucy. Bardzo waleczni szybko zasilili armię kalifów arabskich,                          a z czasem zaczęli zakładać własne dynastie (około XI w.). w XII w. Turcy Seldżuccy mieli już w Anatolii własne państwo, pomimo wypraw krzyżowych przeciwko wyznawcom islamu.

W XIV w. państwo Seldżuków stało się, za sprawą Osmana I, stało się księstwem osmańskim. Kosztem Bizancjum zaczęli powiększać swój obszar, by ostatecznie, w 1453 roku podbić Konstantynopol i przemianować go na stolicę swojego państwa – Stambuł. Dokonał tego Murad II,                  a jego dzieło powiększania Turcji kontynuowali Selim I, który podbił miedzy innymi państwa bliskowschodnie, czy Sulejman Wspaniały, który w XVI wieku rozpoczął podbój Europy Wschodniej                  i wysp na Morzu Śródziemnym. W tym czasie Turcja próbuje również swoich sił na morzach,                          ale zostaje pokonana przez armadę hiszpańską w bitwie pod Lepanto w 1571 roku.

W połowie XVII w., za rządów wezyrów z rodu Köprülü, imperium na krótko wznowiło ekspansję                w Europie zdobywając  Kretę, którą przerwało w 1683 roku zwycięstwo Jana III Sobieskiego nad oblegającą Wiedeń armią turecką. W 1699 roku, na mocy pokoju w Karłowicach, Polska odzyskała część Ukrainy prawobrzeżnej i Podole (zajęte przez Turcję 1672 roku). W XVIII w. na głównego wroga Turcji wyrosła Rosja, dążąca do otwarcia sobie drogi na Morze Śródziemne. Katarzyna II przejęła między innymi Krym (traktat w Küczük Kajnardży 1774 roku). Wzmogła się walka wyzwoleńcza podbitych narodów, wybuchały powstania chłopskie i separatystyczne bunty feudałów tureckich. Proces rozkładu państwa osmańskiego był tak znaczny, że mocarstwa europejskie włączyły do swej polityki zagranicznej tak zwaną sprawę wschodnią jako problem całkowitego rozbioru posiadłości tureckich.

W ciągu wieku XIX Turcja popada w coraz większe tarapaty. Traci terytorium na rzecz carskiej Rosji, Austro – Węgier. Reformy wprowadzane są nieudolnie i niechętnie, na przykład sułtan Abdülhamid II nadał Turcji konstytucję w 1876 roku, wkrótce jednak rozwiązał parlament i zastosował represje wobec reformatorów (ruch młodoosmańców). Zapędy Rosji dotyczące ziem tureckich ostudziła nieco wojna krymska z lat 1853 – 1856, gdzie Turcję poparli Brytyjczycy i Francuzi. Natomiast rządy Envera Paşy, Cemala Paşy i Talâta Paşy z lat 1913 – 1918, pchnęły Turcję do współpracy z Niemcami, realizując politykę antybrytyjską i antyfrancuską.

Czas I wojny światowej Turcja wykorzystała do rozprawienia się z mniejszością ormiańską.                           W latach 1915 – 1916 zostało zamordowanych około 1,5 miliona Ormian. W październiku 1918 roku Turcja podpisała rozejm z Ententą, oddając cieśniny Bosfory i Dardanele (ważny punkt strategiczny                w tej części świata).

W 1919 roku Turcja, po przegranej wojnie z Grecją, obala sułtanat i ogłasza się republiką.                         Na czele nowej republik tureckiej staje Kemal Paşa (Kemal Atatürk). Od 1922 roku rozpoczyna przeprowadzać szereg reform, które mają dotyczą ustroju, polityki, społeczeństwa oraz mają zapewnić Turcji w miarę stabilną pozycję na arenie międzynarodowej. W celu wzmocnienia pozycji Kemal Paşa zawiera sojusz z ZSRR.

W czasie II wojny światowej Turcja, z racji swojej słabość, ogłosiła swoją neutralność.

Po II wojnie światowej Turcja znajduje nowego sojusznika. Są nim USA, dla których Turcja jest ważnym strategicznie partnerem w czasie tak zwanej zimnej wojny. Od samego początku Turcja jest członkiem ONZ oraz powstałej w 1949 roku Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (NATO).

Koniec lat 70. charakteryzował brak stabilności politycznej i gospodarczej w Turcji — nasilenie terroryzmu, stałe kryzysy rządowe. Po dokonanym w 1980 kolejnym wojskowym zamachu stanu,                    w wyniku którego został obalony rząd Demirela, władzę w Turcji przejęła Rada Bezpieczeństwa Narodowego z gen. Evrenem. Celem rządu wojskowego było zwalczenie terroryzmu i uzdrowienie gospodarki tureckiej. Zawieszono konstytucję i parlament, rozwiązano wszystkich partii polityczne                          i zawieszono działalność związków zawodowych. W 1983 roku powstały nowe partie polityczne,                       a związki wznowiły działalność. W wyborach powszechnych zwyciężyła Partia Ojczyźniana,                                jej przywódca, Βzal, został premierem nowego rządu. Partia ta wygrała ponownie 1987, uczestnicząc w rządach koalicyjnych do 1991 roku. W latach 80. programy gospodarcze rządów w Turcji zmierzały do zahamowania recesji, po 1991 przyspieszono prywatyzację. Na przełomie lat 80. i 90. wzrosło napięcie w kraju w związku z nasileniem się ataków terrorystycznych ze strony fundamentalistów muzułmańskich, strajkami, a w prowincjach południowo-wschodnich — nasilenie walk z ruchem kurdyjskim. Turcja zachowała neutralność w konflikcie między Irakiem a Iranem. Po rozpadzie ZSRR Turcja nawiązała silne więzy z nowymi krajami muzułmańskimi w Azji Środkowej. W 1995 roku                            w wyborach parlamentarnych największą liczbę głosów zdobyła islamistyczna Partia Dobrobytu,                        jej przewodniczący Erbakan został premierem (1996–1997). Po zdelegalizowaniu Partii Dobrobytu 1999–2002 władze sprawował Ecevit z Demokratycznej Partii Lewicowej. W 2002 roku po wygranych wyborach rząd sformowała umiarkowanie islamistyczna Partia Sprawiedliwości i Rozwoju premiera Güla (od 2003 — Erdogan). W 2004 Unia Europejska wyraziła zgodę na rozpoczęcie przez Turcję negocjacji członkowskich.

 

 

KRÓTKA HISTORIA POLSKI

 

Polska to państwo położone w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim.

Historyczne początki państwa polskiego sięgają wieku X. Wtedy to, w roku 966, władca ziem leżących między rzekami Wisłą i Odrą, Mieszko I z dynastii Piastów, przyjmuje chrzest. W ten sposób jednoczy podległe mu krainy i zapewnia swoim ziemiom bezpieczeństwo. Kilka lat później, jego syn – Bolesław Chrobry – czyni ziemie ojca królestwem. W roku 1025 otrzymuje koronę jako symbol władzy monarszej. W tym okresie ziemi państwa polskiego zostają powiększone na wschód i północ. Niestety, w ciągu XI wieku dochodzi do buntów wewnętrznych i Polska zostaje osłabiona,                               co wykorzystują sąsiedzi – Czesi i Niemcy.

W XII wieku Polska zostaje podzielona na dzielnice, co znowu osłabia państwo piastowskie (testament Bolesława Krzywoustego z 1138 roku). Z rozbicia dzielnicowego ratuje Polskę po prawie 200 latach Władysław Łokietek, który w 1320 roku koronuje się w Krakowie (poprzednią stolicą Polski było Gniezno). Po nim władcą Polski zostaje Kazimierz Wielki, ostatni z Piastów, o którym mówi się, że „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”. To dzięki jego reformom Polska stała się ważnym państwem w Europie, uzyskała Akademię Krakowską oraz skuteczną linię obrony w postaci szlaku „orlich gniazd” (fortyfikacji i zamków warownych wzdłuż granic).

Po jego śmierci na tronie polskim zasiada węgierska dynastia Andegawenów, która w wyniku małżeństwa Jadwigi z władcą litewskim Władysławem Jagiełłą wprowadza na tron kolejną dynastię – Jagiellonów (unia w Krewie z 1385 roku).

Rządy Jagiellonów (XIV – XVI wiek) to czas, kiedy Polska buduje swoją pozycję w Europie.                                  W 1410 roku, w bitwie pod Grunwaldem Polacy rozbijają potężny Zakon Krzyżacki, który w roku 1526 staje się lennikiem króla polskiego. Odrestaurowany zostaje, z funduszy królowej Jadwigi, Uniwersytet w Krakowie. Zaczyna się kształtować nowy, wyjątkowy jak na te czasy, ustrój demokracji szlacheckiej – szlachta poprzez uzyskane przywileje tworzy podwaliny parlamentaryzmu polskiego                        i staje się współodpowiedzialna za państwo (Europa w tym czasie skłania się ku rządom absolutnym). W tym okresie Polska stawia czoła najazdom wyznawców islamu, czyli Turkom. Rozkwita polska nauka i kultura. Swoje dzieła tworzą kronikarz Jan Długosz, swoją teorię heliocentryczną ogłasza Mikołaj Kopernik, Mikołaj Rej i Jan Kochanowski tworzą poezję w języku polskim, a Andrzej Frycz – Modrzewski rozwija nauki społeczno – polityczne.

Od XVI wieku w Polsce pojawia się wolna elekcja. Od 1573 roku szlachta polska sama miała wpływ na wybór swojego monarchy. Pierwszym z nich był Francuz, Henryk Walezy, lecz w 1575 roku uciekł do Francji. Jego następcą był przedstawiciel Siedmiogrodu, czyli dzisiejszej Rumunii, Stefan Batory. Kolejni władcy elekcyjni  pochodzili ze Szwecji (dynastia Wazów), Polski, czy saska dynastia Wettynów.

Czasy nowożytne w historii Polski to okres, kiedy stajemy się potęgą, która w ostateczności spada ze swej pozycji, aby w XVIII wieku zniknąć całkowicie z map Europy. Na przełomie wieków XVII i XVIII Polska może wykazać się sporymi sukcesami. W sferze militarnej w ciągu wieku XVII stłumione zostają bunty Kozaków (na przykład bunt Kosińskiego czy Chmielnickiego), wyparci zostają z Polski Szwedzi („potop” szwedzki z lat 1655 – 1660); Polska staje się przedmurzem chrześcijaństwa pokonując Turków pod Wiedniem, Chocimiem, czy Kamieńcem Podolskim; władcy z dynastii Wazów sięgają (nieskutecznie) po koronę moskiewską, żeby tylko kilka sukcesów wymienić. W sferze politycznej także odnosimy sukcesy. Król Stanisław August Poniatowski powołuje do życia pierwsze ministerstwo edukacji w Europie – Komisję Edukacji Narodowej (14 października 1773 roku), a także uchwala pierwszą w Europie, a drugą na świecie, po USA, konstytucję – Konstytucja 3 Maja (z 1791 roku). Ponosimy również porażki. Poprzez przywileje szlachta polska zaczęła dbać o interes własny,                              a nie państwa. Sejmy kolejno były zrywane („liberum veto”), co utrudniało przeprowadzenie reform. A sąsiedzi Polski bezceremonialnie ingerowali w wewnętrzne sprawy państwa. Polska płaci za to wysoką cenę. W tym czasie sąsiedzi – Prusy, Rosja i Austria, rosną w siłę, jednoczą się i w latach 1772, 1793 i 1795 dokonują trzech rozbiorów, stopniowo likwidując państwo polskie.

Od 1795 do 1918 roku Polska znajduje się pod zaborami. Jednakże Polska ciągle o sobie przypomina. Nadzieją dla Polaków jest Napoleon Bonaparte, u którego boku Jan Henryk Dąbrowski tworzy Legiony Polski, a sam cesarz Francuzów tworzy Księstwo Warszawskie. Później Polacy wywołują powstania narodowe: w 1794 roku insurekcję kościuszkowską, w 1831 roku powstanie listopadowe, a w 1863 roku powstanie styczniowe. Wprawdzie są one militarną klęską,                                     ale ciągle przypominają o istnieniu Polaków. Mimo germanizacji i rusyfikacji Polacy ciągle wierzą,                         że ich państwo kiedyś wróci na mapy Europy. Idealnym momentem do realizacji tego planu okazała się I wojna światowa, w której wyniku po przeciwnych stronach stanęli Rosja przeciwko Niemcom                       i Austro – Węgrom. W wyniku I wojny światowej Polska, poprzez działalność takich ludzi,                                jak Józef Piłsudski czy Roman Dmowski, odzyskuje w końcu, po 123 latach niewoli, niepodległość.

Okres międzywojenny w Polsce to okres dość burzliwy. Od samego początku Polska musi wywalczyć swoje miejsce w Europie. O granice walczy się z Niemcami (powstania śląskie i powstanie wielkopolskie), z Czechosłowacją (Śląsk Cieszyński), z Litwą (o Wilno), czy Ukrainą (o Lwów).                        Jest to okres, kiedy Polska (znowu) broni Europę, tym razem przed bolszewizmem – cud na Wisłą                   z sierpnia 1920 roku. W sferze politycznej II RP przechodzi od demokracji do autorytaryzmu.                       Afery i nieudolność rządów demokratycznych pchnęły Józefa Piłsudskiego do dokonania przewrotu w maju 1926 roku. Pomimo sojuszów z sąsiadami, nawet z nazistowską III Rzeszą i bolszewickim ZSRR oraz Francją i Wielką Brytanią stajemy się pierwszą ofiarą polityki niemieckiej – 1 września 1939 roku zostajemy przez Niemcy zaatakowani bez wypowiedzenia wojny.

Okres II wojny światowej w historii Polski to okres dość specyficzny. W tym czasie trudno znaleźć fragment frontu tejże wojny, na którym  Polacy nie walczą (no chyba poza frontem dalekowschodnim). Żołnierz polski odnosi spore sukcesy, czego chwalebnym przykładem może być bitwa pod Monte Cassino we Włoszech, czy bitwa o Anglię, gdzie wsławili się polscy lotnicy (dywizjon 303). Ale również i na ziemiach, które były po okupacją agresora niemieckiego i radzieckiego (zaatakowali Polskę 17 września 1939 roku), powstał twór niespotykany na obszarach podbitych przez III Rzeszę. Państwo polskie przeszło do konspiracji i działało jako Polskie Państwo Podziemne. Miało wszelkie struktury państwowe: rząd i prezydenta na Obczyźnie (siedziba w Londynie), Delegaturę Rządu na Kraj (kontakt między okupowanym terytorium a rządem londyńskim),                             na terenach okupowanych działał parlament, szkolnictwo wszystkich szczebli, sądownictwo. Polskie Państwo Podziemne miało nawet własne siły zbrojne w postaci Armii Krajowej. Jej znaczącym udziałem w wojnie jest Powstanie Warszawskie, które było ostatnim krokiem w walce o wolną, niepodległą i suwerenną Polskę. Niestety, brak pomocy sojuszników, słabe uzbrojenie i przewaga wojsk niemieckiego okupanta zdecydowała o jego klęsce.

Okres powojenny to czas, kiedy Polska dostała się do radzieckiej strefy wpływów. W tym tak zwanym półwieczu (1945 – 1990) Polska staje jednym z krajów demokracji ludowej. Władzę sprawuje jedna partia – Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Likwiduje się w każdy możliwy sposób jakąkolwiek opozycję. Gospodarka zostaje poddana państwu. Społeczeństwo zostaje zniewolone                       i zastraszone. Lecz od lat 50. XX w. sytuacja zaczyna się zmieniać. Polacy wychodzą na ulice                               i domagają się swoich praw. Władza reaguje nerwowo i siłą rozwiązuje narastające problemy.         Kolejne protesty mają miejsce w latach 60., 70., 80.. Władza nie szuka porozumienia, tylko stosuje siłę. Ale społeczeństwo zaczyna się organizować. Powstają komitety, jak na przykład w 1976 roku Komitet Obrony Robotników. Po kolejnych strajkach w 1980 roku w Gdańsku Lech Wałęsa staje na czele „Solidarność” – pierwszych, niezależnych od władz komunistycznych związków zawodowych.  To wszystko staje się możliwe dzięki jeszcze jednej osobie. 16 października 1978 roku papieżem zostaje wybrany Polak – kardynał Karol Wojtyła, który przyjmuje imię Jana Pawła II. To właśnie Ci ludzie doprowadzają do upadku komunizmu w Polsce i całym bloku wschodnim. Nie ulegli naciskom                 i zastraszeniu (na przykład wprowadzenie 13 grudnia 1981 roku przez generał Jaruzelskiego stanu wojennego), a ciągle pokojowo walczyli o demokrację, niepodległość i suwerenność Polski.                                  Ważnym momentem tej walki były rozmowy „okrągłego stołu”, gdzie władza komunistyczna i siły demokratyczne ustaliły przejście od autorytaryzmu do republik.  Ich starania zostały ukoronowane                  w 1989 roku, kiedy przeprowadzono wybory i w miejsce Polskiej Republiki Ludowej znowu pojawiła się Rzeczpospolita Polska.

Po wyborach został powołany pierwszy, niekomunistyczny rząd, na czele którego stanął Tadeusz Mazowiecki. Rozpoczęto starania o przystąpienie do struktur międzynarodowych i europejskich. Efektem tych starań jest udział Polski w NATO (od 1999 roku) i członkostwo w Unii Europejskiej (od 2004 roku).